Nokta-i cevvâleden (dönen nokta) meydana gelen dâirenin varlýðý, vehm mertebesindedir. Yâni, bir ipin ucuna bir taþ baðlayýp, öteki ucundan tutup, elimiz etrâfýnda çevirirsek, dönen taþ, karþýdan dâire þeklinde görünür. Dönen taþ nokta-i cevvâledir. Görünen dâire vehmde vardýr. Aslýnda dâire yoktur, yalnýz bir görünüþtür. Allahü teâlâ bütün mahlûklarý bu mertebede yarattý. Fakat görünüþlerini devâm ettirmektedir. Böylece var olmalarý görünüþ deðil, doðrudur. Mertebe-i vehm'den kurtulup, nefs-i emrî olmuþlardýr. Yâni yalnýz geçici bir görünüþ olmayýp, kalýcý bir varlýk olmuþlardýr. Vehm mertebesi þaþýlacak bir varlýktýr. Nefs-i emr (hakîkat, gerçek) mertebesindeki varlýða benzemez. Onunla ilgisi iliþiði yoktur. Nokta-i cevvâle nefs-i emr mertebesinde yâni gerçekten vardýr. Bundan hâsýl olan dâire ise mertebe-i vehmdedir, gerçek olarak yoktur. (Ýmâm-ý Rabbânî)
|
