Tavırlar Teorisi

Etvar nazariyesi. İbn Haldun'un ileri sür­düğü ve devletlerin oluşum ve gelişimleriyle ilgili beş aşama öngören kuram. Buna göre, itk dönem, bütün siyasa! muhale­fet odaklarının bastırıldığı, iktidarın tek noktada toplandığı za­fer dönemidir. Bu dönemde devleti ortaya çıkaran temel un­surlardan biri olan asabiyet henüz tam kırılmamış, devlet bas­kısı tam sağlanmamıştır. Bu dönemi, yöneticilerin yönetilenler üzerinde tam egemenlik kurdukları, bürokrasinin kuvvetlendi­ği, asabiyetin kırıldığı ve iktidar paylaşımına hiçbir şekilde izin verilmeyen istibdat dönemi İzler. Üçüncü dönem olan ferağ döneminde, yöneticiler iktidar olmanın nimetlerini kullanır, gösterişe yönelik saray, köşk, heykel vs. yapılmaya başlanır, süslü elbiselerle büyük törenler yapılır. Dördüncü ve devletin durgunlaştığı müsalemet döneminde koyu bir gelenekçilik hüküm sürer. Bu çerçevede geçmiş dönemlere övgüler düzü­lür. Bu'dönemde rahatlık ve sükûnet egemendir. Son dönem olan İsraf ve tebzir döneminde ise temel özellik saçıp dağıt­maktır. Devletin önemli kademeleri ehliyetine bakılmaksızın yöneticilerin yakınlarına dağıtılır, keyfî uygulamalar zirvede­dir. Bundan so a devlet zevale doğru gitmektedir.